Wałek strunowy do glebogryzarki można wykonać z osi, stalowych tarcz oraz ząbkowanych płaskowników pełniących funkcję strun. Największej precyzji wymagają centrowanie, symetryczne rozmieszczenie elementów i końcowe wyważenie. Źle wykonana konstrukcja może powodować drgania, przyspieszone zużycie łożysk, a nawet uszkodzenie przekładni.
Jak zbudowany jest wałek strunowy?
Wałek strunowy składa się z osi nośnej, kilku stalowych okręgów oraz płaskowników zamocowanych wzdłuż obwodu. Okręgi utrzymują stały rozstaw elementów, a płaskowniki rozbijają grudki i wyrównują powierzchnię gleby. Mogą być gładkie albo ząbkowane. W cięższej, gliniastej lub kamienisto-piaszczystej glebie lepiej sprawdzają się struny z nacięciami, ale wymagają solidnego mocowania.
Liczba strun wpływa na intensywność pracy. Większe zagęszczenie płaskowników daje dokładniejsze rozdrabnianie, lecz zwiększa masę i opory toczenia. Dlatego średnicę wałka, jego szerokość oraz liczbę elementów trzeba dopasować do mocy glebogryzarki. Mała maszyna nie powinna pracować z ciężkim wałem przeznaczonym do większego agregatu.
Okręgi muszą być ustawione prostopadle do osi i rozmieszczone w jednej linii. Nawet niewielkie przesunięcie powoduje bicie. Sztywność konstrukcji zwiększają odpowiednio grube płaskowniki oraz dobrze wykonane spawy, ale sama grubość stali nie zastąpi prawidłowego wyważenia.
Przy projektowaniu przyjmij parametry wynikające z maszyny, a nie z uniwersalnego wzoru:
- Średnica wałka powinna zapewniać prześwit między konstrukcją a obudową glebogryzarki.
- Szerokość robocza nie może przekraczać możliwości ramy i mocowania.
- Grubość płaskowników musi odpowiadać obciążeniom oraz rodzajowi gleby.
- Masa całego wałka powinna być możliwa do bezpiecznego napędzania przez konkretny silnik.
Materiały i narzędzia do wykonania
Do budowy wybierz stal konstrukcyjną bez widocznych pęknięć, głębokiej korozji i odkształceń. Płaskowniki powinny mieć odpowiednią sztywność. W materiałach źródłowych dla tego typu wałów wskazuje się płaskowniki o grubości co najmniej 10 mm, ale ostateczny dobór zależy od wielkości urządzenia i warunków pracy.
| Element | Materiał | Uwagi techniczne |
|---|---|---|
| Oś wałka | Pełny pręt stalowy albo rura o odpowiedniej sztywności | Średnicę dobierz do łożysk i obciążenia, zachowując prostoliniowość osi. |
| Okręgi | Blacha stalowa | Wszystkie tarcze powinny mieć identyczną średnicę i centralny otwór. |
| Struny | Stalowe płaskowniki gładkie lub ząbkowane | W cięższych warunkach stosuje się elementy grubsze, często od 10 mm. |
| Mocowania | Stalowe uchwyty, wsporniki, śruby i tuleje | Połączenie musi pasować do ramy, łożysk i punktów mocowania glebogryzarki. |
W warsztacie potrzebujesz przede wszystkim spawarki, szlifierki kątowej, wiertarki, miarki, kątownika, cyrkla lub przyrządu do trasowania okręgów, zacisków oraz prostego stojaka do kontroli obrotu. Przydatna jest także suwmiarka. Przed rozpoczęciem spawania sprawdź stan przewodów, uchwytu elektrodowego lub uchwytu spawalniczego i osłon ochronnych.
Budowa wałka krok po kroku
- Zmierz rozstaw łożysk, szerokość mocowania i wolną przestrzeń pod obudową glebogryzarki. Na tej podstawie określ długość osi oraz średnicę wałka.
- Przygotuj oś i zaznacz położenie wszystkich okręgów. Odległości między tarczami muszą być identyczne, a ślady trasowania powinny tworzyć jedną płaszczyznę.
- Wytnij stalowe okręgi i wykonaj w nich centralne otwory. Po wycięciu usuń zadziory, a każdą tarczę sprawdź kątownikiem i suwmiarką.
- Nasadź okręgi na osi i ustaw je tymczasowo za pomocą dystansów lub zacisków. Nie rozpoczynaj od pełnego spawania, dopóki nie sprawdzisz ich równoległości.
- Wykonaj krótkie spoiny punktowe po przeciwnych stronach każdej tarczy. Taka kolejność ogranicza ściąganie materiału przez ciepło.
- Przymocuj pierwsze struny i kontroluj ich odległość od osi oraz krawędzi sąsiednich okręgów. Kolejne płaskowniki rozmieszczaj naprzemiennie, aby zachować symetrię masy.
- Po sprawdzeniu geometrii wykonaj spawy właściwe. Spawaj odcinkami i po przeciwnych stronach wałka, robiąc przerwy na ostygnięcie konstrukcji.
- Załóż tuleje, łożyska i uchwyty mocujące. Elementy powinny obracać się bez zacięć, a oś nie może być pod naprężeniem wynikającym z niewspółosiowego montażu.
- Obróć wałek ręcznie na stojaku kontrolnym. Jeżeli w jednym położeniu samoczynnie opada, konstrukcja wymaga korekty wyważenia przed podłączeniem do maszyny.
- Po zamontowaniu do glebogryzarki uruchom napęd na najniższych obrotach, bez operatora znajdującego się w strefie możliwego wyrzutu. Stopniowo zwiększaj obciążenie dopiero wtedy, gdy nie występują nadmierne drgania.
Ostrzeżenie: niewyważony wałek może przenosić silne drgania na łożyska, mocowania i przekładnię glebogryzarki. Jeżeli po wykonaniu konstrukcji występuje wyraźne bicie, hałas albo nagrzewanie łożysk, przerwij próby. Przy większych wałach lub maszynach pracujących z wysoką prędkością obrotową warto zlecić wyważenie dynamiczne w specjalistycznym zakładzie.
Testy, bezpieczeństwo i konserwacja
Przed pierwszym uruchomieniem wykonaj kontrolę wszystkich połączeń. Sprawdź ją także po kilku minutach pracy, ponieważ świeże spawy i mocowania mogą ujawnić odkształcenia dopiero pod obciążeniem.
Lista kontrolna przed pracą obejmuje:
- Sprawdzenie spawów pod kątem pęknięć, porów i niedostatecznego przetopienia.
- Dokręcenie śrub, nakrętek oraz elementów łączących wałek z ramą.
- Ręczną kontrolę płynności obrotu i sprawdzenie, czy wałek nie ociera o obudowę.
- Założenie osłon oraz odsunięcie osób postronnych od obracających się elementów.
- Wyłączenie silnika przed usuwaniem kamieni, ziemi lub resztek roślin.
Po pracy oczyść wałek z ziemi i kamieni, osusz go oraz sprawdź, czy płaskowniki nie są wygięte. Łożyska smaruj zgodnie z ich konstrukcją i zaleceniami producenta. W bardzo kamienistej glebie pracuj wolniej i kontroluj mocowania częściej, ponieważ gwałtowne uderzenia mogą rozszczelnić spawy albo skrzywić oś. Tak wykonany wałek strunowy powinien być przede wszystkim dopasowany do mocy glebogryzarki, prosty, sztywny i pozbawiony nadmiernych drgań.